Wykłady
Szanowni Państwo,
Towarzystwo Dom Uphagena zaprasza serdecznie w środę, 30 września 2026 r. o godzinie 17.00 na wykład z 22. cyklu Kultura dawnego Gdańska. Tym razem naszym gościem będzie Pan doktor Franciszek Skibiński (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), który wygłosi prelekcję na temat Zanikająca sztuka, rosnąca duma. Bartel Ranisch i projekt przywrócenia gdańskiego gotyku. Wykład odbędzie się w siedzibie Towarzystwa – Dom Uphagena, oddział Muzeum Gdańska, ul. Długa 12, Gdańsk.
Wśród słuchaczy jak zwykle rozlosujemy kilka ciekawych książek. Czekamy na Państwa. Wstęp wolny.
O wykładzie:
Czy w XVII-wiecznym Gdańsku gotyk rzeczywiście należał już do przeszłości? Czy pojawienie się nowych, klasycznych form oznaczało odrzucenie wcześniejszej tradycji – czy raczej obie funkcjonowały obok siebie? Jak postrzegano monumentalne, gotyckie kościoły górujące nad miastem? Punktem wyjścia dla poszukiwań odpowiedzi na te pytania będzie niezwykłe dzieło gdańskiego mistrza murarskiego Bartela Ranischa, który w 1695 r. opublikował szczegółowy opis kościołów Gdańska. Jego dzieło pozwala spojrzeć na architekturę Gdańska poza tradycyjnym schematem następujących po sobie „gotyku”, „renesansu” i „baroku”. Pozwala również zapytać, jak architektura stawała się nośnikiem pamięci o przeszłości oraz w jaki sposób monumentalne kościoły budowały poczucie ciągłości, prestiżu i miejskiej tożsamości.
O prelegencie:
Dr Franciszek Skibiński – historyk sztuki, pracownik Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, doktorat uzyskał na Uniwersytecie w Utrechcie. Jego badania koncentrują się na sztuce i kulturze Gdańska oraz Prus Królewskich, rozpatrywanych w szerokim kontekście europejskim, szczególnie ich relacji z Niderlandami, regionem bałtyckim i krajami niemieckimi. Jest autorem monografii poświęconej Willemowi van den Blocke oraz współautorem książki Dom gdański i jego mieszkańcy od późnego średniowiecza do połowy XIX wieku. Ponadto publikował w licznych polskich i zagranicznych czasopismach i publikacjach zbiorowych. Był kuratorem wystawy Wspólnoty pracy i wiary. Cechy w miastach Prus Królewskich w Muzeum Narodowym w Gdańsku (2024 r.) oraz redaktorem katalogu, wyróżnionego w konkursie Muzealna Książka Roku. Wkrótce ukaże się jego monografia poświęcona Abrahamowi van den Blocke, jednemu z najważniejszych twórców gdańskiego Złotego Wieku.
Prezentacja będzie oparta na wynikach badań prowadzonych w ramach projektu OPUS Narodowego Centrum Nauki Medievalism in Gdańsk: The Builder Bartel Ranisch (1648–1709?) and the Beginnings of Scientific Research on Gothic Architecture, realizowanego na Uniwersytecie Warszawskim pod kierunkiem prof. Jakuba Adamskiego.
Szanowni Państwo,
Towarzystwo Dom Uphagena zaprasza serdecznie w środę 25 marca 2026 r. o godzinie 17:00 na wykład z 22. cyklu Kultura dawnego Gdańska. Tym razem naszym gościem będzie dr hab. Adam Szarszewski (Gdański Uniwersytet Medyczny), który wygłosi prelekcję pod tytułem Diakonisy i ich szpital w Gdańsku w latach 1857-1945. Wykład odbędzie się w siedzibie Towarzystwa: Dom Uphagena, Oddział Muzeum Gdańska, ul. Długa 12. Wśród słuchaczy jak zwykle rozlosujemy kilka ciekawych książek. Czekamy na Państwa. Wstęp wolny.
O wykładzie
Wykład będzie poświęcony historii Ewangelickiego Szpitala Diakonis w Gdańsku w latach 1857–1945. Omówiona zostanie geneza ruchu diakonijnego w
Kaiserswerth oraz przeniesienie tej idei do Gdańska, w mieście, w którym diakonisy stworzyły nowoczesną instytucję opieki nad chorymi, dziećmi i ubogimi. Omówione zostanie znaczenie tej placówki dla systemu opieki zdrowotnej i społecznej miasta, rozwój organizacyjny i architektoniczny szpitala, ale także codzienne życie sióstr, zakres obowiązków i zależności instytucjonalne w strukturze szpitala.
O prelegencie
Dr hab. Adam Szarszewski – doktor nauk medycznych, doktor habilitowany nauk humanistycznych. Obecnie kierownik Zakładu Historii i Filozofii Nauk Medycznych Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Zainteresowania badawcze w dziedzinie historii: dzieje medycyny gdańskiej, historia etyki w medycynie, historia szpitalnictwa europejskiego.
Szanowni Państwo
Towarzystwo "Dom Uphagena" zaprasza serdecznie w środę 25 lutego 2026 r. o godzinie 17:00 na wykład z 22. cyklu „Kultura dawnego Gdańska”.
Tym razem naszym gościem będzie dr Cezary Wołodkowicz (Muzeum Gdańska), który wygłosi prelekcję pod tytułem Garnizon napoleoński w Gdańsku w latach 1807-1813.
Wykład odbędzie się w siedzibie Towarzystwa: Dom Uphagena, Oddział Muzeum Gdańska, ul. Długa 12
Wśród słuchaczy jak zwykle rozlosujemy kilka ciekawych książek. Czekamy na Państwa. Wstęp wolny.
O wykładzie:
W latach 1807–1814 Gdańsk stał się wolnym miastem. W teorii pod protektoratem Prus i Saksonii, lecz faktycznie pod władzą gubernatora, gen. Jeana Rappa, zaufanego adiutanta Napoleona. Wraz z gubernatorem w mieście znalazł się liczny garnizon, który jest tematem niniejszego wykładu. Wbrew panującym poglądom jego liczebność nie rosła systematycznie. Jego liczebność i skład ulegały licznym zmianom, podobnie jak roli, jaką odgrywał w planach Napoleona. Gdańsk i jego garnizon nie zawsze były dla Napoleona kluczem do wszystkiego.
Obecność wojska miała olbrzymi wpływ na funkcjonowanie miasta. Budynki mieszkalne, spichlerze i magazyny przekształcano w koszary, szpitale i składy wojskowe, co zmieniało codzienne życie mieszkańców. Utrzymanie garnizonu generowało olbrzymie koszty, które stopniowo doprowadzały Gdańsk do kryzysu finansowego.
Celem wykładu jest również przedstawienie mniej znanych aspektów obecności garnizonu napoleońskiego w Gdańsku: działalność wywiadowcza prowadzona przez oficerów napoleońskich, a także codzienne relacje między żołnierzami a mieszkańcami — od konfliktów i napięć po przyjaźnie, współpracę, a nawet małżeństwa.
O prelegencie:
Cezary Wołodkowicz – doktor historii, absolwent Uniwersytetu Gdańskiego, pracownik Muzeum Gdańska, adiunkt w Dziale Historii. Autor pracy doktorskiej pt. Garnizon napoleoński w Gdańsku w latach 1807-1813 r., a także kilkunastu artykułów naukowych i popularnonaukowych poświęconych różnym aspektom dziejów napoleońskiego Gdańska. Jego zainteresowania badawcze obejmują również zagadnienia polityczno-militarne epoki napoleońskiej.
W średniowiecznej kancelarii Głównego Miasta Gdańska – tajniki gdańskich ksiąg miejskich z XIV–XV w.
Wyobrażając sobie kancelarię w średniowieczu, na myśl przychodzi nam przygarbiony skryba w długich szatach, stojący przy pulpicie i skrupulatnie zapisujący karty grubych ksiąg. Często nie zdajemy sobie jednak sprawy, że kancelarie dużych ośrodków...
- 29 kwietnia 2026: dr Daniel Gucewicz (Instytut Pamięci Narodowej) – Trwałość i zmiana. Rzut oka na stuletnie dzieje Kościoła gdańskiego (1925–2025).
- 25 marca 2026: dr hab. Adam Szarszewski (Gdański Uniwersytet Medyczny) – Diakonisy i ich szpital w Gdańsku w latach 1857-1945.
- 25 lutego 2026: dr Cezary Wołodkowicz (Muzeum Gdańska) – Garnizon...
27 maja 2026: Marta Pawlik, Ocalona z pożogi. Biblioteka Miejska w Gdańsku tuż po II wojnie światowej
10 czerwca 2026: Marta Szaszkiewicz-Sawa, Dziedzictwo akademickie Uniwersytetu Gdańskiego: historia i działalność Muzeum UG
30 września 2026: dr Franciszek Skibiński, Zanikająca sztuka, rosnąca duma. Bartel Ranisch i projekt przywrócenia...
Więcej o: Następne wykłady z cyklu "Kultura dawnego Gdańska"
Nadchodzące wykłady popularnonaukowe:
Kultura dawnego Gdańska
24 kwietnia 2013 r. (środa, godz. 17:00) prof. dr hab. Roman Czaja (Instytut Historii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu), Między kryzysem a koniunkturą. Gospodarcze podstawy konfliktu między wielkimi miastami pruskimi a zakonem krzyżackim w XV w.
29 maja 2013 r. (środa...
Najbliższy wykład w ramach cyklu "Kultura dawnego Gdańska"
art. plast. Andrzej Trzaska.
Ceramika sopocka. Z gdańskiego życia artystycznego drugiej połowy XX wieku.
29 lutego 2012 roku - godz. 17:00
Wykłady odbywają się w siedzibie Towarzystwa:
Gdańsk, Dom Uphagena,ul. Długa 12.
Wstęp na wykłady jest wolny. Serdecznie zapraszamy!
Kultura dawnego Gdańska
- 29 kwietnia 2026: dr Daniel Gucewicz (Instytut Pamięci Narodowej) – Trwałość i zmiana. Rzut oka na stuletnie dzieje Kościoła gdańskiego (1925–2025). relacja z wykładu
- 25 marca 2026: dr hab. Adam Szarszewski (Gdański Uniwersytet Medyczny) – Diakonisy i ich szpital w Gdańsku w latach 1857-1945. relacja z...