Wykłady
Szanowni Państwo
Towarzystwo "Dom Uphagena" zaprasza serdecznie w środę 27 maja 2026 r. o godzinie 17.00 na wykład z 22. cyklu Kultura dawnego Gdańska. Tym razem naszym gościem będzie Pani Marta Pawlik-Flisikowska (PAN Biblioteka Gdańska), która wygłosi prelekcję na temat Ocalona z pożogi. Biblioteka Miejska w Gdańsku tuż po II wojnie światowej.
Uwaga: wykład odbędzie się tym razem w gmachu PAN Biblioteki Gdańskiej przy ul. Wałowej 15, w Gdańsku (czyli w starym gmachu Biblioteki, w pracowni starodruków).
Wśród słuchaczy jak zwykle rozlosujemy kilka ciekawych książek. Czekamy na Państwa.
Wstęp wolny.
O wykładzie:
Działania wojenne prowadzone od stycznia do marca 1945 r. doprowadziły do zniszczenia około 90% zabudowy Śródmieścia Gdańska. Poważnie ucierpiały najważniejsze obiekty miejskie: Ratusz Głównego Miasta, Zbrojownia, liczne zabytkowe kamienice i bramy, a także niemal wszystkie kościoły — z wyjątkiem kościoła św. Mikołaja.
Ocalał jednak jeszcze jeden budynek, który uniknął wojennej pożogi — Biblioteka Miejska. Mimo że zniszczeniu uległa cała ulica Wałowa oraz pobliskie Archiwum, Biblioteka przetrwała wraz z niemal całym księgozbiorem. Czy był to jedynie przypadek? Jak przebiegała ewakuacja zbiorów prowadzona przez niemieckich bibliotekarzy oraz pierwsze miesiące funkcjonowania placówki po jej przejęciu przez władze polskie?
Wykład ma na celu przedstawienie zebranych informacji, które mogą pomóc w udzieleniu odpowiedzi na te pytania. Przedstawione zostaną również sylwetki powojennych bibliotekarzy oraz trudności codziennej pracy w pierwszych latach po wojnie.
Wykład zostanie zilustrowany m.in. prywatnymi fotografiami pochodzącymi z kolekcji pierwszego powojennego dyrektora biblioteki, Mariana Pelczara.
O prelegentce:
Marta Pawlik-Flisikowska – historyczka, absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego, kustosz zbiorów fotograficznych w PAN Bibliotece Gdańskiej. Członkini Komitetu Wiedzy Gedanopedii (Encyklopedii Gdańskiej).
Szanowni Państwo,
Towarzystwo Dom Uphagena zaprasza serdecznie w środę 25 marca 2026 r. o godzinie 17:00 na wykład z 22. cyklu Kultura dawnego Gdańska. Tym razem naszym gościem będzie dr hab. Adam Szarszewski (Gdański Uniwersytet Medyczny), który wygłosi prelekcję pod tytułem Diakonisy i ich szpital w Gdańsku w latach 1857-1945. Wykład odbędzie się w siedzibie Towarzystwa: Dom Uphagena, Oddział Muzeum Gdańska, ul. Długa 12. Wśród słuchaczy jak zwykle rozlosujemy kilka ciekawych książek. Czekamy na Państwa. Wstęp wolny.
O wykładzie
Wykład będzie poświęcony historii Ewangelickiego Szpitala Diakonis w Gdańsku w latach 1857–1945. Omówiona zostanie geneza ruchu diakonijnego w
Kaiserswerth oraz przeniesienie tej idei do Gdańska, w mieście, w którym diakonisy stworzyły nowoczesną instytucję opieki nad chorymi, dziećmi i ubogimi. Omówione zostanie znaczenie tej placówki dla systemu opieki zdrowotnej i społecznej miasta, rozwój organizacyjny i architektoniczny szpitala, ale także codzienne życie sióstr, zakres obowiązków i zależności instytucjonalne w strukturze szpitala.
O prelegencie
Dr hab. Adam Szarszewski – doktor nauk medycznych, doktor habilitowany nauk humanistycznych. Obecnie kierownik Zakładu Historii i Filozofii Nauk Medycznych Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Zainteresowania badawcze w dziedzinie historii: dzieje medycyny gdańskiej, historia etyki w medycynie, historia szpitalnictwa europejskiego.
Szanowni Państwo
Towarzystwo "Dom Uphagena" zaprasza serdecznie w środę 25 lutego 2026 r. o godzinie 17:00 na wykład z 22. cyklu „Kultura dawnego Gdańska”.
Tym razem naszym gościem będzie dr Cezary Wołodkowicz (Muzeum Gdańska), który wygłosi prelekcję pod tytułem Garnizon napoleoński w Gdańsku w latach 1807-1813.
Wykład odbędzie się w siedzibie Towarzystwa: Dom Uphagena, Oddział Muzeum Gdańska, ul. Długa 12
Wśród słuchaczy jak zwykle rozlosujemy kilka ciekawych książek. Czekamy na Państwa. Wstęp wolny.
O wykładzie:
W latach 1807–1814 Gdańsk stał się wolnym miastem. W teorii pod protektoratem Prus i Saksonii, lecz faktycznie pod władzą gubernatora, gen. Jeana Rappa, zaufanego adiutanta Napoleona. Wraz z gubernatorem w mieście znalazł się liczny garnizon, który jest tematem niniejszego wykładu. Wbrew panującym poglądom jego liczebność nie rosła systematycznie. Jego liczebność i skład ulegały licznym zmianom, podobnie jak roli, jaką odgrywał w planach Napoleona. Gdańsk i jego garnizon nie zawsze były dla Napoleona kluczem do wszystkiego.
Obecność wojska miała olbrzymi wpływ na funkcjonowanie miasta. Budynki mieszkalne, spichlerze i magazyny przekształcano w koszary, szpitale i składy wojskowe, co zmieniało codzienne życie mieszkańców. Utrzymanie garnizonu generowało olbrzymie koszty, które stopniowo doprowadzały Gdańsk do kryzysu finansowego.
Celem wykładu jest również przedstawienie mniej znanych aspektów obecności garnizonu napoleońskiego w Gdańsku: działalność wywiadowcza prowadzona przez oficerów napoleońskich, a także codzienne relacje między żołnierzami a mieszkańcami — od konfliktów i napięć po przyjaźnie, współpracę, a nawet małżeństwa.
O prelegencie:
Cezary Wołodkowicz – doktor historii, absolwent Uniwersytetu Gdańskiego, pracownik Muzeum Gdańska, adiunkt w Dziale Historii. Autor pracy doktorskiej pt. Garnizon napoleoński w Gdańsku w latach 1807-1813 r., a także kilkunastu artykułów naukowych i popularnonaukowych poświęconych różnym aspektom dziejów napoleońskiego Gdańska. Jego zainteresowania badawcze obejmują również zagadnienia polityczno-militarne epoki napoleońskiej.
W średniowiecznej kancelarii Głównego Miasta Gdańska – tajniki gdańskich ksiąg miejskich z XIV–XV w.
Wyobrażając sobie kancelarię w średniowieczu, na myśl przychodzi nam przygarbiony skryba w długich szatach, stojący przy pulpicie i skrupulatnie zapisujący karty grubych ksiąg. Często nie zdajemy sobie jednak sprawy, że kancelarie dużych ośrodków...
- 29 kwietnia 2026: dr Daniel Gucewicz (Instytut Pamięci Narodowej) – Trwałość i zmiana. Rzut oka na stuletnie dzieje Kościoła gdańskiego (1925–2025).
- 25 marca 2026: dr hab. Adam Szarszewski (Gdański Uniwersytet Medyczny) – Diakonisy i ich szpital w Gdańsku w latach 1857-1945.
- 25 lutego 2026: dr Cezary Wołodkowicz (Muzeum Gdańska) – Garnizon...
27 maja 2026: Marta Pawlik, Ocalona z pożogi. Biblioteka Miejska w Gdańsku tuż po II wojnie światowej
10 czerwca 2026: Marta Szaszkiewicz-Sawa, Dziedzictwo akademickie Uniwersytetu Gdańskiego: historia i działalność Muzeum UG
30 września 2026: dr Franciszek Skibiński, Zanikająca sztuka, rosnąca duma. Bartel Ranisch i projekt przywrócenia...
Więcej o: Następne wykłady z cyklu "Kultura dawnego Gdańska"
Nadchodzące wykłady popularnonaukowe:
Kultura dawnego Gdańska
24 kwietnia 2013 r. (środa, godz. 17:00) prof. dr hab. Roman Czaja (Instytut Historii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu), Między kryzysem a koniunkturą. Gospodarcze podstawy konfliktu między wielkimi miastami pruskimi a zakonem krzyżackim w XV w.
29 maja 2013 r. (środa...
Najbliższy wykład w ramach cyklu "Kultura dawnego Gdańska"
art. plast. Andrzej Trzaska.
Ceramika sopocka. Z gdańskiego życia artystycznego drugiej połowy XX wieku.
29 lutego 2012 roku - godz. 17:00
Wykłady odbywają się w siedzibie Towarzystwa:
Gdańsk, Dom Uphagena,ul. Długa 12.
Wstęp na wykłady jest wolny. Serdecznie zapraszamy!
Kultura dawnego Gdańska
- 29 kwietnia 2026: dr Daniel Gucewicz (Instytut Pamięci Narodowej) – Trwałość i zmiana. Rzut oka na stuletnie dzieje Kościoła gdańskiego (1925–2025). relacja z wykładu
- 25 marca 2026: dr hab. Adam Szarszewski (Gdański Uniwersytet Medyczny) – Diakonisy i ich szpital w Gdańsku w latach 1857-1945. relacja z...